Skip to main content

Wie zijn er in en bij een strafproces betrokken?

Dit zijn, naast natuurlijk de verdachte, in ieder geval:

  • De politie;
  • de officier van justitie;
  • de rechter-commissaris;
  • de politierechter (of);
  • de meervoudige stafkamer;
  • de advocaat-generaal;
  • een raadsheer;
  • een raadsheer-commissaris;
  • de advocaat;
  • de griffier;
  • de bode;
  • de parketpolitie;
  • getuigen;
  • getuige-deskundigen;
  • de reclassering.

De politie

De politie verricht het opsporingsonderzoek. Als er een strafbaar feit is gepleegd, zoekt de politie naar sporen, bekijkt camerabeelden, hoort getuigen en slachtoffers en houdt verdachten aan. Alles wat in een politieonderzoek gebeurt, wordt vastgelegd in een proces-verbaal. Dit vormt uiteindelijk het strafdossier. Afhankelijk van de zwaarte van het misdrijf wordt een onderzoek opgepakt door een politieteam of de recherche.

De politie kan bij de aanhouding van een verdachte allerlei dwangmiddelen inzetten.

De officier van justitie

De officier van justitie is vertegenwoordigt het Openbaar Ministerie bij rechtbank en is belast met de opsporing en vervolging van strafbare feiten. Hij is de leider van het opsporingsonderzoek en geeft de politie toestemming om een verdachte op heterdaad of daarbuiten aan te houden. De officier van justitie heeft het vervolgingsmonopolie. Hij besluit om een verdachte wel of niet te vervolgen. De officier bepaalt ook voor welk strafbaar feit hij gaat vervolgen en eist ter terechtzitting de straf die aan een verdachte opgelegd zou moeten worden.

De rechter-commissaris

De rechter-commissaris in strafzaken is een bijzondere rechter. Deze rechter behandelt niet de uiteindelijke strafzitting, maar speelt een rol in de voorfase van een strafzaak.

De rechter-commissaris houdt zich bezig met (o.a.):

  • De voorgeleiding van een verdachte (de inbewaringstelling);
  • het horen van getuigen;
  • het geven toestemming aan politie (en O.M.) om bepaalde opsporingsmethoden in te zetten, zoals het tappen van telefoons.

De politierechter (PR)

De politierechter is een alleensprekende rechter bij rechtbanken, die vrijwel altijd direct mondeling uitspraak doet. De alleensprekende rechter wordt in vaktaal ook aangeduid als unex judex.

De politierechter kan zowel overtredingen als misdrijven behandelen en een gevangenisstraf opleggen voor de maximale duur van één jaar. De politierechter mag geen TBS-maatregel opleggen. Wanneer de officier van justitie voornemens is om een langere gevangenisstraf te eisen, een TBS-maatregel te vragen of wanneer het om een complexe(re) strafzaak gaat, dan zal die strafzaak door het O.M. dus niet worden aangebracht bij de politierechter.

Klik hier om meer te lezen over de politierechter.

De meervoudige strafkamer (MK)

De meervoudige strafkamer bestaat uit drie rechters die de strafzaak gezamenlijk behandelen. De meervoudige strafkamer behandelt complexere en zwaardere zaken dan de politierechter. Een meervoudige strafkamer is voor de strafoplegging gebonden aan de wettelijke strafmaxima, maar kan wanneer de wet dat toestaan ook levenslange gevangenisstraffen opleggen of een ISD-maatregel of TBS.

De meervoudige strafkamer doet doorgaans na twee weken uitspraak. In complexe strafzaken kan het langer duren voordat er een uitspraak wordt gedaan.

De advocaat-generaal

De advocaat-generaal (AG) is de vertegenwoordiger van het O.M. bij het gerechtshof, zoals de officier van justitie de vertegenwoordiger is van het OM bij de rechtbank. Het is dus de officier van justitie in hoger beroep.

Een raadsheer

Een raadsheer is de rechter bij het gerechtshof en behandelt de strafzaak in hoger beroep.

Raadsheer-commissaris

Dit is de rechter-commissaris in hoger beroep. Deze rechter hoort getuigen in hoger beroep en beslist op nadere onderzoekswensen in hoger beroep.

De advocaat

De advocaat behartigt de belangen van de verdachte en begeleidt de verdachte tijdens het strafproces. De advocaat bestudeert het dossier, bepaalt met de verdachte een verdedigingsstrategie en voert inhoudelijk verweer tegen de strafrechtelijke verdenking(en).

Ook slachtoffers hebben recht zich te laten bijstaan door een advocaat.

De griffier

De griffier is verantwoordelijk voor het opmaken van het proces-verbaal ter zitting en het uitwerken van het vonnis. De griffier ondersteunt de rechter voorafgaande, tijdens en na de zitting en bereid ook vaak de zaken voor de rechter voor.

De bode

De bode is een gerechtsdienaar die de bezoekers en betrokken partijen voor een zitting ontvangt. De bode noteert welke personen er voor de zitting aanwezig zijn en roept de strafzaak uit. Dat is het juridische startsein voor de aanvang van de procedure. Na het uitroepen van de zaak laat de bode alle betrokken partijen de zaal in.

De bode draagt zorg voor de orde en structuur tijdens een zitting.

De parketpolitie

De parketpolitie is verantwoordelijkheid voor de veiligheid van de aanwezigen tijdens een zitting. De parketpolitie begeleidt verdachten van de ophoudcel in de rechtbank naar de zittingszaal en zorgt zo nodig voor het fouilleren van mensen. Tijdens de zitting houdt de parketpolitie in de gaten of iedereen zich netjes gedraagt en of er bijvoorbeeld niet heimelijk foto’s, films of geluidsopnames worden gemaakt.

Getuigen

Getuigen zijn personen die in een bepaalde zaak iets hebben gezien of gehoord dat van belang is voor de strafzaak. Dat kan belastend of ontlastend zijn. Getuigen hebben doorgaans al een schriftelijke verklaring afgelegd bij de politie over hetgeen zij hebben waargenomen. Mochten daar nadere vragen over zijn, dan kunnen de getuigen ter zitting of bij de rechter-commissaris nader worden gehoord.

Getuigendeskundigen

Getuigendeskundigen zijn mensen die gespecialiseerd zijn in bepaalde onderwerpen en daarover een (advies)rapport uitbrengen aan de rechter. Een deskundige is bijvoorbeeld iemand die onderzoekt hoe hard een auto heeft gereden op het moment van een ongeluk, of welke DNA-sporen of vingerafdrukken er zijn gevonden op de plaats delict. Maar ook rechtspsychologen die een deskundig oordeel geven over de betrouwbaarheid van verklaringen kunnen als getuige-deskundige ter zitting worden gehoord.

De reclassering

De reclassering is een instelling die personen begeleidt die als gevolg van het (vermoeden van het) plegen van een strafbaar feit met politie of justitie in aanraking zijn gekomen. De reclassering kan verdachten en veroordeelden behandelen en begeleiden bij hun terugkeer in de maatschappij, om recidive zoveel mogelijk te voorkomen.

De reclassering kan in dat verband aan de rechter een advies uitbrengen over voorwaarden die aan een schorsing van de voorlopige hechtenis kunnen worden verbonden.

Ook kan de reclassering de rechtbank adviseren over de strafmodaliteit in het kader van een passende strafoplegging en eventuele bijzondere voorwaarden die aan een voorwaardelijk strafdeel gekoppeld zouden moeten worden.

Daarnaast houdt de reclassering toezicht op naleving van opgelegde bijzondere voorwaarden die zijn opgelegd in het kader van de schorsing van de voorlopige hechtenis of de strafoplegging.

De betrokkenheid van de reclassering kan lopen vanaf de aanhouding van een verdachte door de politie tot en met de terugkeer in de maatschappij na het uitzitten van de gevangenisstraf.

Klik hier voor een bezoek aan de website van Reclassering Nederland.